Küresel havacılık sektörü pandeminin ardından dünya genelinde rekor büyüme oranlarına imza atarken, Avrupa semalarında tam anlamıyla bir “tıkanma” yaşanıyor. Havayolu taşımacılığının çatı kuruluşu Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), yayınladığı son raporda Avrupa havacılık pazarındaki büyümenin geride bıraktığımız 2025 yılında adeta donduğunu ilan etti. Sektör üzerindeki regülasyon baskısı, havayolu şirketlerini yeni hat açmak yerine mevcut hatları koruma savaşına itiyor.
Rakamlar Alarm Veriyor: Sadece Yüzde 1 Büyüme!
IATA’nın resmi veri tabanından paylaşılan istatistikler, Avrupa’daki statükonun ciddiyetini gözler önüne seriyor. Rapora göre, Avrupa genelindeki havayolu bağlantıları koca bir yıl boyunca yalnızca yüzde 1 oranında artış gösterebildi.
Avrupa Birliği (AB) genelindeki rota sirkülasyonu ise tam bir yaprak dökümüne işaret ediyor:
- Açılan Yeni Hat Sayısı: 1.281 rota
- Kapatılan Hat Sayısı: 1.127 rota
- Net Rota Artışı: Sadece 154 yeni hat!
Bu kısıtlı hareketliliğin ardından kıtadaki toplam hava bağlantısı sayısı ise ancak 14 bin 797 seviyesine ulaştı. Havacılık uzmanları, açılan hat sayısının kapatılan hatlara neredeyse eşit olmasını “sektörün yerinde sayması” olarak yorumluyor.
Havayollarının Belini Büken Gizli Neden: “Yüksek Tazminatlar”
IATA, Avrupa pazarındaki bu dramatik durgunluğun arkasında yatan yapısal krizleri de açıkça masaya koydu. Birliğe göre, havayolu şirketleri artan küresel maliyetlerin yanı sıra AB’nin uyguladığı aşırı katı ve cezalandırıcı kurallarla boğuluyor.
“Avrupa’daki yolcu tazminat kuralları (AB261) artık sürdürülebilir değil. Hava muhalefeti, teknik aksaklıklar veya hava trafik kontrolörlerinin grevleri nedeniyle yaşanan uçuş gecikmeleri ve iptallerinde, şirketlerin ödemek zorunda kaldığı fahiş tazminat yükümlülükleri birçok stratejik rotayı ekonomik açıdan tamamen sürdürülemez hale getirdi. Havayolları zarar etmektense o şehirlerden çekilmeyi tercih ediyor.”
IATA’dan Brüksel’e Acil Çağrı: “Sektörün Yakasından Düşün”
Avrupa havacılığının küresel rekabetteki gücünü kaybetmeye başladığını savunan IATA, Avrupa Birliği yönetimine ve Brüksel’deki karar vericilere yönelik çok net bir talep listesi yayınladı. Birlik, Avrupa semalarının yeniden canlanması için şu adımların acilen atılması gerektiğinin altını çizdi:
- Düzenlemelerin Hafifletilmesi: Havayolu şirketlerinin operasyonel esnekliğini kısıtlayan bürokratik engeller gevşetilmeli.
- Çevresel Yükümlülüklerin Esnetilmesi: Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı (SAF) zorunlulukları ve emisyon ticaret sistemleri (ETS) havayollarının mali yapılarını çökertmeyecek şekilde yeniden değerlendirilmeli.
- Ek Vergilere Son Verilmesi: Yolcu başına kesilen ve bilet fiyatlarını fırlatan “yeşil vergiler” ve ek harçlardan derhal vazgeçilmeli.
Hümsüz Boğazı krizi nedeniyle jet yakıtı fiyatlarının küresel ölçekte tırmandığı bu dönemde, Avrupa’nın kendi eliyle yarattığı bu regülasyon krizinin, 2026 yılı boyunca kıtadaki bilet fiyatlarını daha da yukarı çekmesi ve koltuk kapasitelerini daraltması bekleniyor.
