ABD istihbarat birimlerinin, Suudi Arabistan’a yapılması planlanan 24 milyar dolarlık F-35 satışının Çin’in hassas Amerikan askerî teknolojilerine erişmesine yol açabileceği konusunda uyarıda bulunduğu bildirildi. Çin’in Suudi askerî üslerine erişimi, savunma iş birlikleri ve Çin menşeli telekomünikasyon ekipmanları, Washington’ın güvenlik endişelerinin merkezinde yer alıyor.
The New York Times’ın 16 Eylül 2026 tarihli haberine göre, ABD istihbarat kuruluşları tarafından hazırlanan değerlendirmelerde, Suudi Arabistan’a teslim edilmesi planlanan F-35 savaş uçaklarının teknolojik güvenliğine ilişkin soru işaretleri dile getirildi.
ABD Savunma İstihbarat Ajansı’ndan F-35 Raporu
Haberde, ABD Savunma Bakanlığına bağlı Savunma İstihbarat Ajansı (DIA) tarafından birkaç ay önce hazırlanan ayrıntılı bir raporun, F-35 teknolojisinin Suudi Arabistan’da yeterince korunup korunamayacağını sorguladığı belirtildi.
İsmi açıklanmayan ABD’li yetkililere dayandırılan değerlendirmelere göre, Çin’in Suudi Arabistan’daki askerî ve güvenlik ilişkileri üzerinden veya casusluk faaliyetleri yoluyla Amerikan savaş uçağı teknolojisine erişme ihtimali ele alındı.
Pentagon’un özellikle F-35’in gelişmiş radar ve gözetleme sistemlerinin korunmasına odaklandığı aktarıldı.
24 Milyar Dolarlık Satış Paketi
ABD Dışişleri Bakanlığı, Haziran 2026’da Suudi Arabistan’a yönelik F-35 satış paketini Kongre’deki iki komiteye gayriresmî inceleme amacıyla sundu.
Satış paketinin 48 F-35 savaş uçağı ve bir yedek motoru kapsadığı bildirildi. Paketin toplam değerinin ise yaklaşık 24 milyar dolar olduğu belirtildi.
ABD Başkanı Donald Trump, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın Beyaz Saray ziyareti öncesinde, Kasım 2025’te F-35 satışına desteğini açıklamıştı.
Satış sürecinin ilerlemesine rağmen, istihbarat raporlarında yer alan güvenlik endişelerinin bazı Kongre üyeleri ve danışmanlar tarafından yönetimin gündemine taşındığı ifade edildi.
Çin’in Suudi Üslerine Erişimi Endişe Yaratıyor
DIA raporunda, F-35 teknolojisinin bulunduğu tesislere erişimin yalnızca Amerikalı ve Suudi subaylar, yetkililer ve yetkilendirilmiş yüklenicilerle sınırlandırılması gerektiği belirtildi.
Raporda ayrıca Riyad’ın Çin askerî ve istihbarat personeliyle bağlantılı kuruluşlarla temaslarını daha geniş kapsamda kısıtlamayı kabul edip etmeyeceği de değerlendirildi.
ABD istihbaratının temel endişesi, F-35’in yalnızca bir savaş uçağı olarak değil, gelişmiş sensörleri, radar sistemleri, elektronik altyapısı ve görev verileriyle birlikte stratejik bir teknoloji paketi oluşturması.
Bu nedenle uçağın konuşlandırılacağı üslerdeki personel erişimi, bakım süreçleri, teknik altyapı ve bilgi güvenliği kritik unsurlar olarak değerlendiriliyor.
Huawei ve ZTE Ekipmanları da Gündemde
ABD istihbarat raporunda dikkat çekilen bir diğer konu ise Suudi Arabistan’ın telekomünikasyon altyapısında kullanılan Huawei ve ZTE markalı ekipmanlar oldu.
Raporda, Suudi makamlarının söz konusu Çin menşeli ekipmanları telekomünikasyon ağlarından, yönlendirici altyapısından ve savunma tesislerinden kaldırmaya hazır olup olmadığı sorgulandı.
Washington açısından risk, Çin üretimi iletişim altyapısının F-35 operasyonlarında kullanılan tesislerle bağlantılı olması ihtimali üzerinden değerlendiriliyor. Ancak raporda yer aldığı aktarılan endişeler, Çin’in F-35 teknolojisine kesin olarak eriştiğini değil, böyle bir erişim riskinin bulunduğunu ifade ediyor.
Suudi Arabistan’ın Çin’le Savunma İlişkileri
Suudi Arabistan’ın Çin ile geliştirdiği savunma ilişkileri de F-35 satışına yönelik tartışmaların önemli başlıklarından birini oluşturuyor.
The New York Times’ın aktardığı bilgilere göre Pekin, Riyad’a balistik füze tedarik etti ve Suudi Arabistan’ın füze üretim tesisleri kurmasına ve operasyonel kapasitesini geliştirmesine destek sağladı.
Bu ilişkiler, ABD’nin Suudi Arabistan’a gelişmiş savaş uçağı teknolojisi aktarılması konusundaki güvenlik değerlendirmelerinde dikkate alınıyor.
Riyad’ın aynı anda hem ABD hem de Çin’le savunma ve teknoloji alanlarında iş birliği yürütmesi, Washington açısından hassas teknolojilerin korunması konusunda ek önlemler talep edilmesine neden oluyor.
BAE’nin F-35 Süreci Hatırlatıldı
ABD istihbarat kuruluşları, 2020 yılında Birleşik Arap Emirlikleri’ne önerilen F-35 satışında da benzer endişeler dile getirmişti.
Söz konusu dönemde BAE’nin Çin’le gelişen askerî, istihbarat ve teknoloji ilişkileri, F-35 satışının güvenliği açısından tartışılmıştı. Satış süreci daha sonra ilerlemedi.
Suudi Arabistan’a yönelik mevcut planın da benzer teknoloji güvenliği sorunlarıyla karşı karşıya kalabileceği değerlendiriliyor. Ancak iki ülkenin ilişkileri, satış paketleri ve diplomatik koşulları farklı olduğundan, önceki sürecin doğrudan aynı şekilde sonuçlanacağı anlamına gelmiyor.
İsrail’in Askerî Üstünlüğü de Tartışılıyor
F-35 satışına ilişkin tartışmalar yalnızca teknoloji güvenliğiyle sınırlı değil. İsrail’in bölgedeki niteliksel askerî üstünlüğünün korunması da Washington’daki değerlendirmelerde önemli bir başlık olarak yer alıyor.
İsrail, Orta Doğu’da F-35 savaş uçaklarını kullanan tek ülke konumunda bulunuyor. ABD’nin bölgeye yönelik silah satışlarında, İsrail’in askerî üstünlüğünün korunmasına ilişkin yasal ve stratejik değerlendirmeler yapılıyor.
Habere göre bazı İsrailli yetkililer de Suudi Arabistan’a F-35 satışına yönelik endişelerini dile getirdi.
ABD Yönetimi ve Riyad’dan Açıklama Gelmedi
The New York Times’ın haberine göre ABD Dışişleri Bakanlığı, Pentagon ve Suudi Arabistan’ın Washington Büyükelçiliği konu hakkında yorum yapmayı reddetti.
Beyaz Saray ve Çin Büyükelçiliğinin ise yöneltilen yorum taleplerine yanıt vermediği aktarıldı.
F-35 satışının nihai durumu; Kongre incelemeleri, teknoloji güvenliği koşulları ve ABD yönetiminin Suudi Arabistan’dan talep edeceği güvenlik taahhütleri doğrultusunda şekillenecek.
ABD istihbaratının uyarıları, satışın kesin olarak iptal edildiği anlamına gelmezken, Riyad’ın Çin’le yürüttüğü askerî ve teknolojik iş birliklerinin F-35 tedarik sürecinde önemli bir değerlendirme unsuru olacağını gösteriyor.
