Yunanistan merkezli Pronews, Türk Hava Kuvvetleri’ne ait bir E-7T Havadan İhbar ve Kontrol (HİK) uçağı ile AESA radarlı F-16 ÖZGÜR savaş uçaklarının Kıbrıs’ın güneyinde dikkat çeken bir görev gerçekleştirdiğini öne sürdü.
Haberde, uçaklara bir KC-135R tanker uçağının eşlik ettiği, bazı aşamalarda bir T70 helikopterinin de uzaktan göreve dahil olduğu iddia edildi. Pronews, yaklaşık beş saat sürdüğünü belirttiği uçuşun amacının ise net olarak açıklanmadığını yazdı.
E-7T ve F-16 ÖZGÜR Aynı Görevde
Pronews’un haberine göre görev paketinde E-7T, AESA radar taşıyan ve silah yüklü olduğu belirtilen F-16 ÖZGÜR uçakları ile KC-135R tanker yer aldı.
Yunan yayın organı, E-7T’nin nadiren Türkiye sınırları dışındaki görevlerde kullanıldığını savunarak, uçağın Kıbrıs’ın güneyindeki uçuşunu dikkat çekici olarak değerlendirdi.
Ancak Türk makamlarından söz konusu görevin amacı veya uçakların faaliyetleriyle ilgili kamuoyuna açık bir açıklama bulunmuyor. Bu nedenle görevin belirli bir hava savunma sistemini hedef aldığı yönündeki değerlendirmeler iddia seviyesinde bulunuyor.
İddiaların Odağında Barak MX Var
Pronews, E-7T’nin görev sırasında Kıbrıs Rum Ulusal Muhafızları tarafından kullanılan İsrail yapımı Barak MX hava savunma sistemlerine ilişkin elektronik veri toplamış olabileceğini öne sürdü.
Bu iddia, E-7T’nin yalnızca havadaki uçakları tespit eden bir erken uyarı platformu olmamasına dayanıyor.
SavunmasanayiST’de yer alan bilgiye göre, Boeing’in E-7 için verdiği bilgilere göre uçakta kullanılan MESA (Multi-role Electronically Scanned Array) radar, hava ve kara hedeflerinin gözetlenmesinin yanı sıra yayıcıların tespit edilmesi ve konumlandırılmasına yönelik kabiliyetlere de sahip.
Dolayısıyla bir hava savunma radarının aktif şekilde yayın yaptığı bir ortamda, uygun elektronik destek sistemlerinin bu yayınları tespit edip analiz etmesi teknik olarak mümkün. Ancak bu durum, söz konusu uçuş sırasında Barak MX bataryalarından veri toplandığını tek başına kanıtlamıyor.
E-7T’nin MESA Radarı Ne Yapabiliyor?
Türk Hava Kuvvetleri’nin Barış Kartalı filosunda bulunan E-7T uçakları, çok işlevli elektronik taramalı MESA radarıyla geniş bir alanı izleyebiliyor.
Açık kaynaklarda MESA radarının 600 kilometrenin üzerinde azami menzile ulaşabildiği belirtiliyor. Radar; hava ve deniz gözetleme, hedef takibi ve savaş uçaklarının yönlendirilmesi gibi farklı görevleri aynı anda gerçekleştirebiliyor.
Bununla birlikte gerçek tespit mesafesi hedefin irtifası, büyüklüğü, radar kesit alanı ve çevresel koşullar gibi faktörlere göre değişiyor. Örneğin açık kaynak teknik verilerde avcı uçağı sınıfındaki hedefler için daha düşük menzil değerleri veriliyor.
E-7T’nin Elektronik İstihbarat Kabiliyeti
E-7T’yi önemli kılan unsurlardan biri de yalnızca radar görüntüsü üretmesi değil, çevredeki elektromanyetik ortam hakkında bilgi toplayabilmesi.
Boeing, E-7 platformunun yayıcıların tespiti ve konumlandırılması kabiliyetine sahip olduğunu belirtiyor. Bu tür kabiliyetler, bir radarın nerede bulunduğu, hangi frekanslarda çalıştığı ve nasıl yayın yaptığı gibi bilgilerin elektronik istihbarat açısından değerlendirilmesine imkan sağlayabiliyor.
Türk E-7T uçaklarının elektronik destek ve istihbarat kabiliyetlerine ilişkin açık kaynaklarda daha ayrıntılı teknik bilgiler de bulunuyor. Ancak bu sistemlerin gerçek operasyonel performansı ve görev sırasında hangi sensörlerin kullanıldığı kamuya açık değil.
Barak MX’in Radarı Neden Önemli?
Barak MX hava savunma sisteminde kullanılan EL/M-2084 AESA radar, hava savunma ağının hedefleri tespit edip takip etmesinde önemli bir rol oynuyor.
Bir radar aktif çalıştığında çevreye elektromanyetik enerji yayıyor. Elektronik destek sistemleri de uygun koşullarda bu yayınları pasif olarak tespit edebilir.
Bu tür bilgiler, bir hava savunma sisteminin elektromanyetik imzasının çıkarılması açısından değer taşıyabilir. Radarın çalışma frekansı, yayın karakteristiği ve konumuna ilişkin veriler, elektronik harp planlamasında kullanılabilecek istihbaratın parçası olabilir.
Fakat Pronews’un haberinde yer alan “E-7T’nin Barak MX bataryalarından veri topladığı” iddiası için kamuya açık bir Türk veya Kıbrıs kaynaklı doğrulama bulunmuyor.
Yaklaşık Beş Saatlik Görev
Pronews, E-7T, F-16 ÖZGÜR ve KC-135R’nin yer aldığı görevin yaklaşık beş saat sürdüğünü ve uçakların daha sonra üslerine döndüğünü yazdı. Haberde ayrıca bir T70 helikopterinin görevin bazı aşamalarına uzaktan katıldığı iddia edildi.
KC-135R’nin görevde bulunması, uçakların havada daha uzun süre kalmasını sağlayabilecek bir unsur. E-7T’nin de havada yakıt ikmali yapabilen bir platform olması, uzun süreli görevlerde önemli bir avantaj sağlıyor.
Görevin Gerçek Amacı Açıklanmış Değil
Ortaya atılan iddiaların merkezinde E-7T’nin elektronik istihbarat görevi bulunuyor. Ancak şu aşamada görevin gerçek amacı, hangi sensörlerin kullanıldığı ve herhangi bir Barak MX bataryasından elektronik veri toplanıp toplanmadığı açıklanmış değil.
Bilinen ise E-7T’nin sahip olduğu MESA radar ve elektronik destek kabiliyetleri sayesinde yalnızca hava trafiğini izleyen bir uçak olmadığı. Platform, hava savunma resmi oluşturma, hedefleri takip etme ve elektromanyetik ortamdan bilgi elde etme açısından Türk Hava Kuvvetleri’nin önemli unsurlarından biri.
Pronews’un iddiası bu nedenle teknik açıdan mümkün bir senaryoya dayanıyor. Ancak Kıbrıs’ın güneyindeki söz konusu görevde gerçekten Barak MX sistemlerinin hedef alındığı veya elektronik imzalarının toplandığı sonucuna varmak için henüz yeterli açık kaynaklı kanıt bulunmuyor.
