Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) tarafından hazırlanan Haberleşme, Seyrüsefer ve Gözetim Sistemleri Mania Kriterleri Hakkında Yönetmelik (SHY-CNS/MANIA), 5 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemeyle havalimanları çevresindeki yapılaşmalar, vinç kullanımı, rüzgâr enerji santralleri ve yüksek binaların hava seyrüsefer sistemlerine etkisine ilişkin kriterler yeniden belirlendi.
Havalimanları çevresindeki yapılaşmalar dijital platformdan denetlenecek
Yeni yönetmelikle 23 Ağustos 2013 tarihli önceki düzenleme yürürlükten kaldırıldı. Türk hava sahasında hizmet veren sivil haberleşme, seyrüsefer ve gözetim sistemlerinin çevresindeki yapılaşmaları kapsayan düzenleme, uçuş emniyetini etkileyebilecek fiziki engellerin ve elektromanyetik girişim risklerinin değerlendirilmesine ilişkin usulleri yeniden düzenledi.
Düzenlemenin dikkat çeken yeniliklerinden biri, yapılaşma taleplerinin Coğrafi Tabanlı Dijital Bilgi Platformu üzerinden değerlendirilmesi oldu.
Buna göre havalimanları çevresinde yapılması planlanan projeler iki aşamalı incelemeye tabi tutulacak. İlk aşamada yapılaşmanın hava seyrüsefer sistemleri için belirlenen koruma alanlarını ihlal edip etmediği dijital platform üzerinden kontrol edilecek.
İhlal tespit edilmemesi halinde etki bulunmadığına ilişkin belge düzenlenerek süreç tamamlanabilecek. Koruma alanlarının ihlal edilmesi, sınırda kalınması veya hassas sahalarda yapılaşma planlanması durumunda ise uzman etki analizi yapılacak.
Gerekli görülmesi halinde mühendislik hesaplamaları, sayısal modellemeler ve uçuş doğrulamaları kullanılabilecek. Teknik açıdan uygun bulunmayan projeler gerekçeleri belirtilerek reddedilebilecek.
Radar istasyonları çevresinde 15 kilometrelik değerlendirme alanı
Yönetmelikle radar ve hava seyrüsefer sistemlerinin çevresindeki koruma kriterleri de yeniden tanımlandı.
Radar istasyonlarının çevresinde 15 kilometre yarıçapa kadar uzanan yapılaşma değerlendirme alanları belirlendi. Radar görüş alanında bulunan rüzgâr enerji santrallerinin ise mesafeye bakılmaksızın uzman etki analizine tabi tutulması zorunlu hale getirildi.
VOR, DME ve NDB gibi seyrüsefer sistemlerinin çevresindeki yapılaşmalar ile rüzgâr enerji santralleri de ilgili teknik kriterler kapsamında değerlendirilecek.
Belirlenen mesafeler, bu alanların tamamında yapılaşmanın yasaklandığı anlamına gelmiyor. Projelerin konumu, yüksekliği ve hava seyrüsefer sistemlerinin performansına olası etkisi esas alınacak.
Vinç ve inşaat ekipmanları için izin alınacak
Yeni düzenleme yalnızca kalıcı yapıları değil, geçici inşaat faaliyetlerini de kapsıyor.
Hava seyrüsefer sistemlerinin yapılaşma açısından sınırlandırılmış alanlarında kullanılacak vinç, beton pompası, geçici anten ve iskele gibi ekipmanlar için ön bildirim yapılması ve izin alınması gerekecek.
Başvurularda ekipmanın konumu, yüksekliği, kullanılacağı süre ve teknik özellikleri bildirilecek. Gerekli görülmesi halinde çalışmalar yükseklik, saat veya konum bakımından sınırlandırılabilecek.
Verilen izin şartlarına uyulmaması durumunda faaliyet derhal durdurulacak.
Cam cepheli binalar için teknik inceleme yapılacak
Yönetmelikte binaların dış cephelerinde kullanılan malzemelere ilişkin hükümler de yer aldı.
Hava seyrüsefer sistemlerinin koruma alanlarında, radyo frekans sinyallerini yüksek oranda yansıtan metal kaplamalar ve cam cepheler gibi malzemelerin kullanımından kaçınılması öngörülüyor.
Bu malzemelerin kullanılmasının zorunlu olduğu projelerde uzman etki analizi yapılması gerekecek. Teknik değerlendirme sonucunda binanın mimarisinin değiştirilmesi, farklı malzemelerin kullanılması veya sistem performansını koruyacak ek önlemlerin alınması şart koşulabilecek.
Rüzgâr enerji santrallerine iki yıllık süre
Yeni yönetmelik, halihazırda faaliyet gösteren rüzgâr enerji santrallerinin işletmecilerine de yükümlülük getiriyor.
Buna göre mevcut santrallerin, tüm ek yapıları dahil olmak üzere zeminden itibaren 100 metre ve üzerinde yüksekliğe sahip bölümlerine ilişkin bilgilerin iki yıl içerisinde ilgili haberleşme, seyrüsefer ve gözetim hizmet sağlayıcısına iletilmesi gerekecek.
Bu bilgilerin Havacılık Bilgi Yayını’nda (AIP) yer alması amaçlanıyor.
Ayrıca havaalanı mania planlarının yeni düzenlemeye uyumlu hale getirilmesi için iki yıllık geçiş süresi öngörülüyor. Belirtilen süre kapsamında yükümlülüklerin 5 Kasım 2028’e kadar yerine getirilmesi bekleniyor.
Kurallara uymayanlara yaptırım uygulanabilecek
Yönetmelikte belirlenen yapılaşma kriterlerine aykırı hareket edenler hakkında Türk Sivil Havacılık Kanunu ve ilgili idari para cezası mevzuatı kapsamında işlem yapılabilecek.
Hava seyrüsefer sistemlerinin koruma alanlarını ihlal eden yapıların tespit edilmesi halinde ilgili yapı veya tesisin sahibi ya da işletmecisinin sorumluluğu gündeme gelebilecek.
Yeni düzenleme; özellikle havalimanları çevresindeki inşaat projeleri, yüksek katlı yapılar ve enerji yatırımları açısından önem taşıyor. Dijital inceleme ve teknik değerlendirme süreçlerinin uygulamadaki sonuçları, havacılık sektörü tarafından yakından takip edilecek.
