Uçak bileti satın alan birçok yolcu, check-in sırasında veya kapıda “uçuşta yer kalmadı” yanıtıyla karşılaşabiliyor. Bunun nedeni ise havacılık sektöründe uzun yıllardır uygulanan overbook, yani fazla rezervasyon sistemi.
Overbook nedir?
Overbook, bir hava yolu şirketinin uçaktaki koltuk sayısından daha fazla bilet satması anlamına geliyor.
Örneğin 180 koltuklu bir uçağa 185 veya 190 bilet satılabiliyor.
İlk bakışta şaşırtıcı görünen bu uygulama, aslında istatistiksel verilere dayanıyor.
Havayolları neden fazla bilet satıyor?
Her uçuşta belirli sayıda yolcu;
- Uçağa gelmiyor,
- Son anda biletini iptal ediyor,
- Bağlantılı uçuşunu kaçırıyor,
- Check-in yaptırmıyor.
Hava yolu şirketleri, geçmiş yıllardaki verileri analiz ederek bu ortalamalara göre belirli sayıda ek bilet satıyor. Böylece boş koltukların önüne geçilmesi ve uçakların daha verimli işletilmesi amaçlanıyor.
Peki herkes gelirse ne oluyor?
Asıl sorun burada ortaya çıkıyor.
Satılan bilet sayısından daha fazla yolcu uçağa geldiğinde bazı yolcular uçağa alınamıyor.
Bu durumda hava yolu şirketleri genellikle önce gönüllü yolcu arıyor.
Gönüllü olan yolculara;
- Ücretsiz bilet,
- Seyahat çeki,
- Mil puanı,
- Nakit tazminat,
- Otel ve yemek hizmeti
gibi çeşitli haklar sunulabiliyor.
Yeterli gönüllü bulunamazsa bazı yolcular istemedikleri halde uçuştan çıkarılabiliyor.
Yolcuların hakları neler?
Türkiye’de ve Avrupa Birliği ülkelerinde overbook nedeniyle uçağa kabul edilmeyen yolcuların çeşitli hakları bulunuyor.
Duruma göre yolcular;
- Bilet ücretinin iadesini,
- İlk uygun uçuşla taşınmayı,
- Bekleme süresince yiyecek-içecek hizmetini,
- Gerekli durumlarda otel konaklamasını,
- Mevzuat kapsamında tazminat ödenmesini
talep edebiliyor.
Hakların kapsamı; uçuşun kalkış noktası, varış ülkesi, hava yolu şirketi ve ilgili yasal düzenlemelere göre değişebiliyor.
Overbook yasal mı?
Evet.
Overbook uygulaması birçok ülkede belirli kurallar çerçevesinde yasal olarak uygulanıyor.
Ancak hava yolu şirketlerinin, uçağa kabul edilmeyen yolculara yürürlükteki mevzuat kapsamında gerekli hizmetleri ve hakları sağlaması gerekiyor.
Overbook riski nasıl azaltılır?
Overbook nedeniyle mağdur olma ihtimalini azaltmak için uzmanlar şu önerilerde bulunuyor:
- Check-in işlemini mümkün olduğunca erken yapın.
- Havalimanına son dakikada gitmeyin.
- Yoğun tatil dönemlerinde erken rezervasyon yapın.
- Sadakat programı üyeliklerinizi rezervasyona ekleyin.
Her ne kadar overbook uygulaması çoğu uçuşta hiçbir soruna yol açmasa da, özellikle yoğun sezonlarda bazı yolcular için beklenmedik sürprizlere neden olabiliyor.
