Brezilya’nın, Baykar tarafından geliştirilen Bayraktar TB3’ün ülkede üretilmesi için Türkiye’ye teklif sunmaya hazırlandığı iddia edildi. Defence Security Asia’da yer alan habere göre, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Brezilya Cumhurbaşkanı Luiz Inácio Lula da Silva arasında gerçekleştirilen görüşmede savunma sanayii alanında ortak üretim, teknoloji transferi ve yatırımlar gündeme geldi.
Brezilya ile Türkiye arasında savunma iş birliği genişliyor
Türkiye ile Brezilya arasındaki savunma sanayii ilişkilerinde dikkat çeken bir hareketlilik yaşanıyor.
İki ülke liderlerinin görüşmelerinin ardından ortak üretim, teknoloji transferi, sanayi yatırımları ve uzun vadeli stratejik ortaklık başlıklarının öne çıktığı belirtiliyor.
Brezilya’nın özellikle Türk savunma sanayii tarafından geliştirilen Otokar TULPAR zırhlı aracı ile Baykar Bayraktar TB3 insansız hava aracına ilgi gösterdiği aktarılıyor.
İki ülke arasında siyasi, ekonomik ve savunma ilişkilerinin geliştirilmesi amacıyla bir Stratejik Konsey oluşturulması konusunda da mutabakata varıldığı belirtiliyor.
Brezilya heyeti Türkiye’ye geliyor
Brezilya’nın, Savunma Bakanı José Mucio Monteiro ile Kalkınma, Sanayi, Ticaret ve Hizmetler Bakanı Márcio Elias Rosa’nın öncülüğünde bir heyeti Türkiye’ye göndermeyi planladığı ifade ediliyor.
Söz konusu ziyaretin, savunma sanayii alanındaki olası yatırımların ve ortak üretim modellerinin daha somut şekilde ele alınması açısından önem taşıması bekleniyor.
İki ülke arasında 2022 yılında imzalanan Savunma Sanayii İşbirliği Anlaşması’nın parlamentolar tarafından onaylanmasının da iş birliğinin hukuki altyapısını güçlendirdiği belirtiliyor.
Anlaşma; araştırma-geliştirme, üretim, modernizasyon, teknik destek, tedarik ve teknoloji transferi gibi alanlarda iş birliğinin önünü açıyor.
TULPAR için Brezilya’da kritik yarış
Türkiye açısından öne çıkan başlıklardan biri de Otokar tarafından geliştirilen TULPAR.
Brezilya Ordusu, yaşlanan M113 zırhlı araçları ve Leopard 1A5BR tanklarının yerine yeni nesil paletli araçları değerlendirmeye alıyor.
TULPAR’ın da değerlendirildiği program kapsamında piyade savaş araçları ve muharebe araçlarından oluşan geniş bir filonun oluşturulması hedefleniyor.
Ancak TULPAR’ın karşısında güçlü rakipler de bulunuyor. Avrupa savunma sanayiinin önde gelen platformları arasında yer alan CV90, ASCOD ve Lynx de Brezilya’nın değerlendirdiği seçenekler arasında gösteriliyor.
TULPAR’ın modüler tasarımı avantaj sağlayabilir
TULPAR’ın öne çıkan özelliklerinden biri modüler tasarımı.
Platformun farklı görevler için yeniden yapılandırılabilmesi sayesinde piyade savaş aracı, zırhlı personel taşıyıcı, kurtarma aracı, havan taşıyıcısı ve hava savunma platformu gibi farklı versiyonların aynı araç ailesi üzerinden geliştirilmesi mümkün.
Bu özelliğin Brezilya açısından lojistik, bakım ve operasyon maliyetleri bakımından avantaj sağlayabileceği değerlendiriliyor.
TULPAR’da Brezilya’da üretim ihtimali
Türkiye ile Brezilya arasındaki görüşmelerin yalnızca hazır savunma ürünlerinin satışından ibaret kalmaması hedefleniyor.
Otokar’ın teknoloji transferi ve Brezilya’da üretim seçeneklerine açık olması halinde projenin daha kapsamlı bir ortaklığa dönüşebileceği belirtiliyor.
Böyle bir modelde Brezilya yalnızca Türk zırhlı araçlarını satın alan bir ülke olmak yerine, üretim, bakım ve geliştirme süreçlerinde daha fazla sorumluluk üstlenebilir.
Ancak olası bir teknoloji transferinin kapsamı; üretim oranı, teknik bilgi paylaşımı, fikri mülkiyet hakları ve yerel mühendislik yetkileri gibi başlıklarda yapılacak anlaşmalara bağlı olacak.
Bayraktar TB3 için denizlerde yeni dönem
Savunma iş birliğinin bir diğer dikkat çeken başlığını ise Bayraktar TB3 oluşturuyor.
Katlanabilir kanat yapısı ve kısa pistli gemilerden operasyon gerçekleştirebilme kabiliyetiyle öne çıkan TB3, deniz platformlarından görev yapabilecek şekilde geliştirildi.
Bayraktar TB3’ün TCG Anadolu üzerinde gerçekleştirdiği operasyonlar, Türkiye’nin deniz konuşlu insansız hava aracı konseptindeki kabiliyetini ortaya koydu.
Brezilya’nın TB3’e yönelik ilgisinin ise keşif-gözetleme, hedef tespiti ve deniz harekatlarının desteklenmesi gibi görevler açısından değerlendirildiği belirtiliyor.
TB3’ün Brezilya’da üretilmesi gündemde
Brezilya-Türkiye savunma görüşmelerinde TB3 açısından en dikkat çekici iddia ise yerel üretim ve teknoloji paylaşımı.
Brezilya’nın güçlü havacılık ve sanayi altyapısının böyle bir ortaklık için önemli bir zemin oluşturabileceği değerlendiriliyor.
Ancak TB3 üretiminin Brezilya’ya taşınması halinde bunun kapsamı; motor, aviyonik, veri bağlantısı, görev bilgisayarı, mühimmat entegrasyonu ve yazılım gibi kritik alanlarda yapılacak anlaşmalara göre belirlenecek.
Türkiye’ye gelmesi planlanan Brezilya heyetinin, Baykar’a Brezilya’da üretim tesisi kurulması yönünde teklif sunabileceği iddia ediliyor.
Bu teklifin hayata geçmesi halinde TB3, Türkiye dışında üretim altyapısına sahip olan ve Latin Amerika pazarına daha doğrudan erişebilen bir savunma platformuna dönüşebilir.
Türkiye’nin Latin Amerika’daki savunma etkisi artabilir
Brezilya ile kurulabilecek olası savunma ortaklığı Türkiye açısından yalnızca tek bir ülkeye yapılacak satış anlamına gelmiyor.
Latin Amerika’nın en büyük ülkesi ve önemli savunma pazarlarından biri olan Brezilya’nın köklü havacılık ve sanayi altyapısı, Türkiye için bölgesel ölçekte yeni fırsatlar oluşturabilir.
Brezilya’da kurulabilecek bir ortak üretim modeli, Türk savunma ürünlerinin Latin Amerika’daki diğer pazarlara ulaşmasını da kolaylaştırabilir.
Brezilya açısından ise böyle bir ortaklık, geleneksel tedarikçilere olan bağımlılığın azaltılması ve yerli üretim kapasitesinin geliştirilmesi açısından önem taşıyabilir.
İş birliği sadece TULPAR ve TB3 ile sınırlı değil
İki ülke arasındaki görüşmelerin zırhlı araçlar ve insansız hava araçlarıyla sınırlı olmadığı belirtiliyor.
Hava savunma sistemleri, füze teknolojileri, motorlar, havacılık ve uzay projeleri ile farklı savunma platformları da olası iş birliği alanları arasında bulunuyor.
Türkiye’nin geniş savunma sanayii ürün yelpazesi ile Brezilya’nın havacılık ve sanayi altyapısının bir araya gelmesi, uzun vadede daha kapsamlı ortak projelerin ortaya çıkmasına zemin hazırlayabilir.
TB3 ve TULPAR için henüz kesin karar yok
Bununla birlikte mevcut aşamada TULPAR’ın Brezilya tarafından kesin olarak seçildiğini veya Bayraktar TB3’ün Brezilya’da üretileceğini söylemek için erken.
Özellikle TB3 için Brezilya’da fabrika kurulmasına yönelik teklif iddiasının, önümüzdeki dönemde yapılacak resmi görüşmelerle netleşmesi bekleniyor.
Brezilya heyetinin Türkiye ziyaretleri, teknik görüşmeler ve olası ihale süreçleri, iki ülke arasındaki savunma iş birliğinin hangi noktaya ulaşacağını belirleyecek.
Müzakerelerin olumlu sonuçlanması halinde Türkiye, Latin Amerika’da yalnızca savunma ürünleri satan bir ülke olmanın ötesine geçerek ortak üretim ve teknoloji paylaşımı üzerinden kalıcı bir sanayi ortağı konumuna gelebilir.
