ABD’de 13 Kasım Cuma günü Federal Havacılık İdaresi’nin (FAA) ülke genelindeki uçuş kalkışlarını durdurmasına neden olan teknik krizin telsiz kayıtları, hava trafik kontrolörleri ile pilotların yaşadığı iletişim sorunlarını gözler önüne serdi. Chicago Hava Trafik Kontrol Merkezi’nde bir American Airlines uçağıyla yaşanan iletişim problemi ve kontrolörlerin frekans sorunlarına ilişkin konuşmaları dikkat çekti. Yaklaşık 4,5 saat süren kriz sırasında binlerce uçuş iptal edilirken, ABD’nin eski hava trafik kontrol altyapısı yeniden gündeme geldi.
American Airlines uçağıyla iletişim kurmakta zorlandılar
ABD havacılık tarihinde son yılların en büyük operasyonel aksaklıklarından biri, 13 Kasım’da yaşandı. FAA, hava trafik kontrol sisteminde meydana gelen teknik sorunlar nedeniyle ülke genelindeki uçuş kalkışlarını durdurdu.
Doğu Yakası saatiyle yaklaşık 15.30’da başlayan kriz, 20.15 civarında sistemin yeniden istikrarlı hale gelmesiyle sona erdi. Aksaklıklar yalnızca havalimanı operasyonlarını değil, pilotlar ile hava trafik kontrolörleri arasındaki telsiz iletişimini de etkiledi.
CNN’in yayımladığı hava trafik kontrol ses kayıtlarına göre, kriz başlamadan önce Chicago Hava Trafik Kontrol Merkezi ile American Airlines’ın 2774 sefer sayılı uçuşu arasında iletişim problemleri yaşandı.
Kayıtlarda kontrolörün, uçağın telsiz sisteminde mikrofonun açık kalmış olabileceğinden şüphelendiği duyuluyor.
Kontrolör, American Airlines’ın 2774 sefer sayılı uçuşuna, “American 2774, sanırım mikrofonunuz takılı kaldı?” diye seslendi.
Uçaktan ise “2774, sizi duyuyoruz. Sesiniz kesik kesik geliyor” yanıtı geldi.
Kontrolörün daha sonra birkaç kez “American 2774, sesimizi alabiliyor musunuz?” diye sorduğu, ancak beklenen yanıtı alamadığı belirtiliyor.
Kayıtlarda, uçağın iki farklı frekans arasında geçiş yapması nedeniyle iletişimde parazit oluştuğuna ilişkin değerlendirmeler de yer aldı. CNN’in aktardığı konuşmalar, ülke genelindeki uçuş durdurma kararından önce iletişim sorunlarının sahaya yansıdığını gösterdi.
Kontrolörler frekans sorunlarını birbirlerine aktardı
Sosyal medyada paylaşılan ve hava trafik kontrol kayıtları üzerinden gündeme gelen başka konuşmalarda da kontrolörlerin iletişim problemlerinden söz ettiği görüldü.
Chicago merkezindeki bir kontrolörün, Southwest Airlines’ın 1742 sefer sayılı uçuşuna yönelik konuşmasında, “İletişim sorunları yaşıyoruz. Biraz daha bizimle kalın, sizin için yeni bir frekans bulacağız” dediği aktarıldı.
Başka bir Chicago Center kaydında ise kontrolörlerin yalnızca frekanslarda değil, uçakların bir kontrolörden diğerine devredilmesini sağlayan otomasyon sistemlerinde de sorun yaşadığını bildirdiği öne çıktı.
Kayıtlarda yer alan “Tüm frekansları ve devir işlemleriyle uçuş şeritlerine ilişkin otomasyonu kaybettik” ifadesi dikkat çekti.
Bu konuşmalar, yaşanan teknik sorunun hava trafik yönetiminin temel iletişim ve koordinasyon süreçlerine kadar uzandığını ortaya koydu.
22 hava trafik kontrol merkezinin 17’sinde istikrarsızlık yaşandı
Associated Press’in (AP) haberine göre, ABD’deki 22 bölgesel hava trafik kontrol merkezinin 17’sinde sistem istikrarsızlığı meydana geldi.
Bu merkezler, uçakların kalkış ve varış havalimanları arasındaki uzun mesafeli uçuşlarını yönetiyor. Uçaklar seyahatleri boyunca bir kontrolörden diğerine devrediliyor. Bu süreçte radar bilgilerinin ve telsiz iletişiminin kesintisiz çalışması büyük önem taşıyor.
FAA yetkilileri, yaşanan sorunun tam bir iletişim kesintisi olmadığını açıkladı. Bazı telsiz frekansları ve radar bağlantıları çalışmaya devam ederken sistem genelinde istikrarsızlık yaşandı.
FAA’deki krizin nedeni eski altyapı ve router sorunu
ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy’nin açıklamalarına göre, eski bakır kabloların fiber optik altyapıyla değiştirilmesi sırasında yaşanan teknik sorun, FAA’nın eski iletişim sistemlerinde istikrarsızlığa yol açtı.
FAA’nın 15 Kasım’da yayımladığı açıklamada, sistemin her 4-5 saniyede yaklaşık 1.000 bağlantı girişimiyle karşı karşıya kaldığı belirtildi.
İlk incelemelerde Teksas’taki Amarillo radar sahası ile Arkansas’taki El Dorado radyo iletişim sahası olası kaynaklar olarak belirlendi. El Dorado’da FAA’nın hizmet sağlayıcısı L3Harris tarafından yeni bir router kurulumu üzerinde çalışılıyordu.
FAA, ilgili noktaların sistemden izole edilmesi ve benzer özelliklere sahip yaklaşık 60 router üzerinde önlem alınmasının ardından sistemin istikrara kavuştuğunu bildirdi.
Kurum ayrıca olayın bir siber saldırıdan kaynaklandığına ilişkin herhangi bir bulguya ulaşılmadığını açıkladı.