ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’a yönelik yeni bir saldırı kararı alması halinde Amerikan ordusunun en güçlü nükleer olmayan mühimmatı olarak bilinen MOAB bombasının kullanılmasını değerlendirebileceği iddia edildi. ABD basınındaki haberlere göre olası hedefler arasında İran’ın enerji altyapısı ve yeraltındaki nükleer tesisleri de bulunuyor. Ancak MOAB’ın derinlere gömülü tesisleri imha edip edemeyeceği belirsizliğini koruyor.
Trump’ın İran için yeni saldırı planları hazırlattığı öne sürüldü
ABD merkezli CNN’in haberine göre, ismi açıklanmayan ABD’li yetkililer, Donald Trump yönetiminin İran’a yönelik olası yeni saldırılar için ek hedef paketleri hazırlattığını ileri sürdü. İddialara göre bu planlarda İran’ın enerji altyapısı da yer alıyor ve MOAB bombalarının kullanılması da seçenekler arasında değerlendiriliyor.
Söz konusu saldırıların, ABD Merkez Komutanlığı’nın (CENTCOM) bölgedeki faaliyetlerini azaltması veya geri çekilmesi öncesinde gerçekleştirilmesi ihtimali üzerinde duruluyor. Ancak bu planların uygulanacağına ya da MOAB’ın kesin olarak kullanılacağına ilişkin bir kararın alındığına dair resmî bir doğrulama bulunmuyor.
Haberde, Trump yönetiminin İran’a yönelik operasyonları sona erdirme ve zafer ilan etme hedefiyle yeni saldırılar düzenleyebileceği de öne sürülüyor.
MOAB bombası nedir, ne kadar güçlü?
GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast (MOAB), kamuoyunda “Tüm Bombaların Anası” olarak biliniyor. Amerikan ordusunun en güçlü nükleer olmayan konvansiyonel mühimmatlarından biri olan bomba, geniş alanlarda yüksek basınç ve patlama etkisi oluşturmak üzere tasarlandı.
Yaklaşık 10 metre uzunluğunda ve 9,8 ton ağırlığındaki MOAB, GPS güdüm sistemi kullanıyor. Bombanın ilk operasyonel kullanımı, 13 Nisan 2017’de Afganistan’da DEAŞ’a ait olduğu belirtilen tünel ve sığınaklara yönelik saldırıda gerçekleşti. Bu saldırı, Donald Trump’ın ilk başkanlık döneminde düzenlendi.
MOAB, yüksek patlayıcı etkisiyle geniş alanlardaki hedeflere karşı kullanılabiliyor. Ancak bu özellik, bombanın her türlü korunaklı veya yeraltındaki tesisi imha edebileceği anlamına gelmiyor.
İran’ın yeraltı nükleer tesisleri hedef olabilir mi?
ABD ve İsrail’in İran’ın nükleer programıyla bağlantılı faaliyetlerin yürütüldüğünü değerlendirdiği Kazma Dağı olarak anılan yeraltı tesisi, olası hedefler arasında gösteriliyor. Dağın altında konumlandırıldığı belirtilen tesisin, derinliği ve çevresindeki kaya katmanları nedeniyle hava saldırılarına karşı dayanıklı olabileceği değerlendiriliyor.
ABD basınındaki iddialara göre, İran’ın yeraltındaki nükleer tesislerine yönelik saldırı planlarında MOAB seçeneği de gündeme geldi. Ancak bombanın bu tür tesisleri imha etmek için yeterli nüfuz gücüne sahip olup olmadığı tartışmalı.
MOAB’ın temel etkisi, geniş alanda güçlü bir patlama ve basınç oluşturmak. Bu nedenle derin yeraltı tesislerini hedef almak için tasarlanan sığınak delici mühimmatlarla aynı kategoride değerlendirilmiyor. Yerin derinliklerinde ve dayanıklı kaya katmanlarının altında bulunan tesislere karşı etkisi; hedefin yapısına, derinliğine ve koruma özelliklerine bağlı.
Bu nedenle MOAB’ın kullanılması ihtimali, İran’ın yeraltındaki nükleer tesislerinin mutlaka imha edileceği anlamına gelmiyor.
MOAB psikolojik mesaj amacıyla mı kullanılabilir?
ABD basınındaki değerlendirmelerde, MOAB’ın yalnızca fiziksel etkisiyle değil, taşıdığı askerî ve psikolojik mesajla da gündeme gelebileceği belirtiliyor.
Böylesi bir mühimmatın İran’a karşı kullanılması, çatışmanın kapsamı ve gerilimin seviyesi bakımından önemli bir gelişme olur. Bununla birlikte, bombanın kullanılması hâlinde savaşın seyrinin değişip değişmeyeceği veya Washington’ın hedeflerine ulaşıp ulaşamayacağı konusunda kesin bir değerlendirme yapmak mümkün değil.
Trump yönetiminin İran’a yönelik yeni saldırılar konusunda nasıl bir karar alacağı ve MOAB’ın herhangi bir operasyon planına dahil edilip edilmeyeceği henüz netleşmiş değil.
Önemli not: MOAB’ın İran’a karşı kullanılacağı iddiası, ABD basınında ismi açıklanmayan kaynaklara dayandırılıyor. Bombanın kullanımına ilişkin resmî bir karar açıklanmış değil.
