Lufthansa Grubu’nun düşük maliyetli taşıyıcısı Eurowings, Londra Heathrow operasyonlarını sonlandırıp Gatwick’e taşınma kararı aldı. Bu karar münferit bir olay değil, havacılıkta yükselen bir trendin son halkası. Peki, dev şirketler neden “Dünyanın Havacılık Başkenti” sayılan Heathrow’u terk ediyor? İşte milyon dolarlık slot savaşları ve bilet fiyatlarını belirleyen o gizli maliyetler.
Londra Heathrow (LHR), havacılık dünyasının en prestijli adreslerinden biri. Ancak son dönemde havayolları, özellikle kısa mesafeli ve düşük kâr marjlı uçuşlarını şehrin ikinci büyük havalimanı olan Gatwick’e (LGW) kaydırıyor. Eurowings’in son hamlesi, bu göçün nedenlerini tekrar masaya yatırdı. Cevap tek bir kelimede gizli: Maliyet.
Altın Değerinde “Slot”lar: Dakikası Milyon Dolar
Heathrow’u terk etmenin en büyük nedeni, havalimanının kapasite sorunu ve buna bağlı oluşan astronomik “slot” (iniş-kalkış izni) fiyatlarıdır.
- Heathrow: Dünyanın en yoğun iki pistine sahip. Bir havayolunun burada istediği saatte uçabilmesi için sahip olması gereken slot hakları karaborsada satılıyor. Geçmişte bir çift iniş-kalkış slotunun 75 milyon dolara kadar alıcı bulduğu biliniyor.
- Gatwick: Hala yoğun bir havalimanı olsa da, Heathrow’a kıyasla slot bulmak daha kolay ve maliyeti çok daha düşük. Eurowings gibi şirketler, Heathrow’daki değerli slotlarını holding bünyesindeki (Lufthansa) “yüksek gelir getiren” uzun menzilli uçuşlara devredip, kendileri daha uygun maliyetli meydanlara geçiyor.
İniş ve Yolcu Vergileri Cep Yakıyor
Bir uçağın tekerleklerini piste koyduğu an ödediği “İniş Harcı” ve yolcu başına ödenen vergiler, bilet fiyatlarını doğrudan etkiliyor.
- Heathrow: Havayollarından talep ettiği yolcu başına ücretleri son yıllarda ciddi oranda artırdı. Düşük maliyetli (Low-Cost) bir havayolu için 50 Euro’ya bilet satıp, bunun yarısını havalimanına vergi olarak ödemek sürdürülebilir bir iş modeli değil.
- Gatwick: Daha rekabetçi fiyatlar sunuyor. Bu da havayollarının bilet fiyatlarını düşük tutmasına ve kâr marjlarını korumasına olanak tanıyor.
Operasyonel Hız ve Esneklik
Düşük maliyetli havayollarının para kazanması için uçağın yerde az, havada çok kalması gerekir.
- Heathrow: Devasa terminalleri, uzun taksi süreleri ve sıkışık hava sahası nedeniyle rötarların sık yaşandığı bir merkez. Uçağın yerde geçirdiği her dakika şirkete zarar yazıyor.
- Gatwick: Nokta-nokta (Point-to-Point) uçuşlar için tasarlanmış yapısıyla daha hızlı “turnaround” (uçağın inip tekrar kalkması) sürelerine imkan tanıyor. Eurowings, EasyJet veya Wizz Air gibi şirketler için bu hız hayati önem taşıyor.
Yolcu Profili Değişiyor
Eskiden “Şehre en yakın havalimanı en iyisidir” algısı hakimdi. Ancak Londra’da bu denge değişti.
- İş Dünyası (Business): Hala Heathrow’u tercih ediyor çünkü Londra merkezine ve finans bölgelerine Elizabeth Line ile ulaşım çok hızlı.
- Turist (Leisure): Gatwick Express trenleri ve gelişmiş otobüs ağları sayesinde Gatwick’in ulaşılabilirliği arttı. Turistik amaçlı seyahat eden yolcu, “Heathrow’a inmek için 50 Pound fazla ödemek” yerine, Gatwick’e inip o parayı tatilinde harcamayı tercih ediyor.
Prestij Karın Doyurmuyor
Eurowings’in hamlesi şunu gösteriyor: Havacılıkta artık “Hangi havalimanına uçuyoruz?” prestiji değil, “Hangi havalimanında kâr ediyoruz?” gerçeği konuşuluyor. Heathrow, devasa A380’lerin ve New York uçuşlarının merkezi olarak kalmaya devam edecek; ancak Avrupa içi kısa uçuşlar için ibre artık Gatwick ve Stansted gibi daha ekonomik alternatiflere dönüyor.
