Orta Doğu’da tırmanan gerilim, sivil havacılıkta güvenli rotaları yeniden çiziyor. Avrupa Birliği Havacılık Güvenliği Ajansı (EASA), İran hava sahasındaki sivil uçuşlar için “yüksek risk” uyarısında bulundu. Havayolu şirketlerine yapılan “İran’dan uzak durun” çağrısı, kıtalararası uçuşlarda rötarları ve rota değişikliklerini beraberinde getirecek.
Gökyüzünde güvenlik alarmı verildi. Bölgedeki askeri hareketliliğin sivil uçuş emniyetini tehdit edecek boyutlara ulaşması üzerine Avrupa Birliği Havacılık Güvenliği Ajansı (EASA) ve Avrupa Komisyonu harekete geçti. Yayınlanan son bildiride, İran hava sahasının sivil uçaklar için artık “güvenli bir koridor” olmadığı ilan edildi.
Tüm İrtifalarda “Yüksek Risk” İlan Edildi
EASA tarafından yayınlanan Çatışma Bölgesi Bilgi Bülteni (CZIB), riskin boyutlarını çarpıcı bir şekilde ortaya koyuyor. Tavsiye kararı sadece belirli bir irtifayı değil, tüm uçuş seviyelerini kapsıyor. Yani ister 10 bin metrede ister iniş-kalkış aşamasında olsun, tüm sivil uçakların İran hava sahasında potansiyel bir hedef olma riski taşıdığı vurgulanıyor.
Hava Savunma Sistemleri Korkusu
Kararın arkasındaki en büyük endişe, bölgedeki gelişmiş hava savunma sistemlerinin yanlışlıkla sivil uçakları hedef alma ihtimali. Askeri hareketliliğin yoğun olduğu dönemlerde yaşanan “yanlış tanımlama” riskinin sivil havacılık için geri dönülemez facialara yol açabileceği belirtiliyor. EASA, geçmişte yaşanan acı tecrübeleri hatırlatarak, havayollarına İran üzerinden geçen rotalar yerine çok daha güvenli ama maliyetli alternatif güzergahlar kullanmalarını öneriyor.
Uçuş Süreleri ve Maliyetler Artacak
EASA’nın bu tavsiye kararı havayolları için bağlayıcı olmasa da, sigorta şirketlerinin tutumu ve yolcu güvenliği önceliği nedeniyle çoğu Avrupa merkezli havayolunun rotasını değiştirmesi bekleniyor. İran hava sahasının devre dışı kalması; Avrupa ile Hindistan, Güneydoğu Asya ve Körfez ülkeleri arasındaki uçuşların:
- Daha güneydeki rotalara kaymasına,
- Uçuş sürelerinin 30 ile 60 dakika arasında uzamasına,
- Yakıt maliyetlerinin ciddi oranda artmasına neden olacak.
Bildiri, “bir sonraki duyuruya kadar” geçerli kalacak. EASA yetkilileri, bölgedeki askeri ve siyasi gelişmeleri saniye saniye takip ederek risk değerlendirmesini güncelleyeceklerini bildirdi. Seyahat planı olan yolcuların, uçuşlarının güncel durumunu havayolu şirketlerinden kontrol etmeleri tavsiye ediliyor.
